Vleeshal laat de innerlijke stem klinken

Soms raakt een expositie je, omdat je even totaal op het verkeerde been wordt gezet en het inzicht pas geleidelijk doorbreekt. Innere Stimme, momenteel in De Vleeshal in Middelburg, is er zo een. Een bijzondere ervaring.

Subsidievreters?

(De bezoekers van de nieuwjaarsreceptie werden verrast met een soort flashmob van jonge dansers)

Verder heb ik weinig met nieuwjaarsrecpties, maar de gezamenlijke ontvangst van De Vleeshal, Theaterproductiehuis Zeelandia en Zeeuws Museum sla ik niet graag over. Vrijwel iedereen die in Zeeland iets voorstelt op cultuurgebied - of méént voor te stellen - is daar te vinden. In een paar uur ben je weer helemaal op de hoogte van wat er speelt.

De gastheren en -dame braken vrijdag wel met een traditie. Het houden van toespraken was jarenlang taboe, maar nu werd er wel degelijk gesproken. Want met het oog op dreigende bezuinigingen wezen Marjan Ruiter en Henk Schoute op het maatschappelijke en economische belang van kunst en cultuur en probeerden de regelmatig geventileerde opvatting dat zij alleen maar 'subsidievreters' zouden zijn, te weerleggen.

Opvallend was verder hoezeer Lorenzo Benedetti zijn eigen Vleeshal de hemel in prees. Goed te verstaan was het allemaal niet, maar ik meende zelfs onder meer een vergelijking met de Tate Gallery in Londen te horen. ,,Middelburg staat op de kaart op internationaal niveau: Europees en wereldwijd." Nu ja, in elk geval geen last van bescheidenheid.

De drie uitnodigende partijen staan overigens allemaal aan de vooravond van een jubileum: tiende editie Zeeland Nazomerfestival, twintig jaar Stichting Beeldende Kunst Middelburg (waaronder de Vleeshal valt) en vijftig jaar Zeeuws Museum (wordt vooral in 2011 gevierd).

Deense kunst in Middelburg

Weer een hausse aan nieuwe exposities in Middelburg. De belangwekkendste zijn die in het Zeeuws Museum en De Vleeshal, beide van Deense kunstcollectieven.
In opdracht van het Zeeuws Museum is Superflex, een trio uit Kopenhagen, aan de slag gegaan en heeft onderzoek gedaan naar 'de historie en identiteit van Zeeland'. De Denen richtten zich op het roemruchte VOC-verleden en dan met name op de kostbare lading die drie Zeeuwse schepen in 1602 buitmaakten op het Portugese schip San Jago.

De relatie met wat in het museum is te zien, nogal wat denkstappen. Superflex heeft in Vietnam een driedelige tv-serie gefilmd (die daar ook is uitgezonden) waarin een Chinese vaas van kraakporselein die - volgens de toelichting - 'afkomstig zou kunnen zijn van de lading van de San Jago', een voorname rol heeft. De film is in het museum te zien en de vaas wordt samen met enkele andere objecten uit de collectie van het museum en decorstukken in de ruimte ernaast getoond. Het geheel moet worden gezien als een installatie, Porcelain Pirates getiteld.

Het komt nogal geforceerd over: waarom moest er nu een tv-serie worden gemaakt? En wie gaat in een museum naar een driedelige serie kijken? De link naar de moderne piraterij is helder, maar voor de rest wordt de museumbezoeker helaas weinig geprikkeld. En daar gaat het toch om.

In De Vleeshal hebben de Deense kunstenaars Nina Beier en Marie Lund hun eerste tentoonstelling in Nederland. Ook zij vragen veel inlevings- en interpretatievermogen van de bezoeker, die aanvankelijk weinig chocola kan maken van de verschillende elementen die samen The Object Lessons vormen.

Het werk van Beier en Lund gaat over kijken en interpreteren en heeft een onvoltooid, dynamisch karakter. Het is werk in uitvoering. Posters vervagen door het zonlicht, het enorme 'schilderij' achterin hangt te drogen en verandert van kleur, een muur van allerlei soorten stenen breekt in stukken zodra die wordt verplaatst en een beeldhouwer hakt gedurende de looptijd een maquette van de tentoonstelling in steen uit - om maar een paar voorbeelden te noemen.

Curieus is de rol van de suppoost. Die heeft een strikte opdracht van het kunstenaarsduo meegekregen. ,,When alone in the exhibition space the gallery attendant will sing all the songs he/she can think of that employ the word T." Niemand zal weten of dat ook echt gebeurt.

Complexe eenvoud in Vleeshal

Groot uitgevallen mikado-stokjes en vlaggetjes. Veel meer is het, welbeschouwd, niet wat Riccardo Previdi (Milaan, 1974) in De Vleeshal in Middelburg laat zien. Toch is het een complexe en zeer doordachte vorm van eenvoud. Fraktur, zoals zijn eerste solotentoonstelling in Nederland heet, wordt morgen (zaterdag) officieel geopend.

Zoals bijna elke exposant in De Vleeshal speelt Previdi in op het karakteristieke, dominante karakter van het gebouw zelf. Hij verbindt elementen uit heden en verleden: de gotiek, het gotische schrift, Illuminatie, Gutenberg en de uitvinding van de boekdrukkunst met hedendaagse massamedia, moderne vormen, graffiti en gothic.

De lijnen van de tegels van de hal keren in andere gedaanten terug op de 'vlaggen' en in de aluminium buizen. Sterk uitvergrote fragmenten van de letter g spelen een spel met de muren van de ruimte en een tekst aan de muur markeert Previdi's schatplichtigheid aan de Amerikaanse schrijver en rapper Rammellzee en diens Gothic Futurism.

Het is allemaal bepaald niet eenvoudig te doorgronden. Previdi's gedachtengang leidt tot vergaande abstracties en conceptuele vondsten. En die moeten - zegt hij - op zichzelf en dus zonder achtergrondinformatie óók genietbaar zijn. Maar dat is maar één laag. ,,Het is net als bij Mondriaan. Die horizontale en verticale lijnen zijn mooi, maar als je weet dat bomen het uitgangspunt waren, wordt het toch een stuk boeiender."

De soundtrack van Middelburg

Regelmatig loop je rond op een nieuwe tentoonstelling en denk je: waar gáát dit over? Ook in De Kabinetten van de Vleeshal in Middelburg is sinds dit weekeinde weer iets te zien wat aanvankelijk compleet ongrijpbaar is. Het gaat om werk van zowel Dario D'Aronco als Max Gansberger, met onder meer stroboscopisch licht, verduisterde ruimtes, films waarop vrijwel niets te zien is en etherische muziek.

'Dit is niet aan mij besteed', is de eerste gedachte. Totdat je met de kunstenaars praat, hun toelichtingen hoort en leest, hun gedrevenheid voelt. En dan pas besef je bijvoorbeeld wat voor een prachtig werk D'Aronco heeft gemaakt. Recycledmusickolom, heet het.

De stapel boxen in de expositieruimte is er slechts een deel van. De toren loopt door naar beneden, dwars door de bibliotheek van De Vleeshal en eindigend op de muziekafdeling van boekhandel De Drvkkery. Met betonboren zijn forse gaten in de vloeren gemaakt.

Zowel in de muziek als in het museum zijn dezelfde muziekfragmenten te horen. Het is een exacte collage van de cd's die klanten in De Drvkkery hebben beluisterd en al dan niet hebben gekocht. De soundtrack van Middelburg dus, via een muzikale toren van Babel rechtstreeks tot museale proporties verheven. IJzersterk verbeeld.

Museumnacht Middelburg

Zang in het Zeeuws Museum.

Altijd leuk, een museumnacht. Middelburg hield 'm afgelopen avond voor de tweede keer, met zeven deelnemers: drie galeries, CBK Zeeland, Zeeuws Museum en (De Kabinetten van) De Vleeshal. Het was, voor zover mijn waarneming reikt, niet echt druk, maar desondanks de moeite waard.

Bij CBK kon je een gratis Zeeuws kunstwerk krijgen. Een reproductie op ansichtkaartformaat weliswaar, maar toch. Ik heb er een van Sela© bemachtigd (dank Liesbeth!). En in het Zeeuws Museum waren volop activiteiten, vergelijkbaar met vorig jaar.


Dick van Biemen geeft, bij CBK Zeeland, uitleg over zijn - weg te geven - werk. (foto's RB)

Ondanks de waardering toch drie kritische kanttekeningen bij het evenement:
1. Waarom een aparte Middelburgse Museumnacht terwijl er ook al een Zeeuwse Museumnacht is?
2. Ronduit storend is dat het Zeeuws Museum zes euro entree vraagt. Dat is zelfs meer dan het reguliere vrijdagavondtarief. De Museumjaarkaart was bovendien niet geldig. Dat is niet bepaald klantvriendelijk en drempelverlagend. De kaartjes werden verkocht als 'passe-partout'. Ofwel: je kon er ook op de andere zes locaties mee terecht. Maar daar werd, zoals gebruikelijk, om entreegeld noch om passe-partout gevraagd. En zo hoort het ook, zeker tijdens een Museumnacht.
3. Mag je een Musemnacht die om 24.00 uur is afgelopen nog wel een Museumnacht noemen?

Een kleine, eigen samenvatting van de 'nacht' in beeld:

Monumentale kunst in De Vleeshal

 
Afgelopen weekeinde geopend: Fernando Sánchez Castillo in De Vleeshal. De eerste expositie onder leiding van Benedetti en dus, hoe dan ook, een eerste statement. Hij lijkt nog meer de nadruk te leggen op de relatie tussen de kunst en de directe omgeving: de Vleeshal zelf, het centrum van Middelburg.

Tegelijkertijd is het ook geen opgelegd verband. Het werk van Sánchez Castillo gaat over oude en nieuwe monumenten, over mediabeelden die historische gebeurtenissen vastleggen en daarmee op zichzelf monumenten worden, zoals de man die triomfantelijk op het omvergehaalde beeld van Saddam Hussein staat. Het is, bij nadere beschouwing, één groot Droste-effect in De Vleeshal: een monument in een monument in een monument (en misschien nóg wel een niveau).

De expositie is niet eenvoudig te doorgronden. Wat treft is vooral het gebruik van brons. De autobanden, de stenen, de takken - het gereedschap van betogers - blijkt, hoe levensecht ook, door Sánchez Castillo van brons te zijn gemaakt. Daarmee zijn ze op hun beurt ook weer monumentaal geworden.

Wat Benedetti in De Kabinetten van De Vleeshal doet, lijkt misschien gemakzuchtig, maar is toch heel waardevol. Hij heeft de omvangrijke collectie, die is ondergebracht bij het Muhka in Antwerpen, geïnventariseerd en daaruit een eerste selectie gemaakt, met werken van onder anderen Marinus Boezem, Willem Buijs, Terry Fox, Douglas Gordon, William Verstraeten en Ian Wallace. Vanaf volgende maand volgt een tweede greep.

De nieuwe Vleeshal-directeur legt op die manier zijn eigen verbanden, markeert zijn positie ten opzichte van het Middelburgse verleden en geeft bovendien inzicht in het erfgoed en de rijke historie van De Vleeshal.