Caesuur versus de vluchtigheid

Willy van Houtum en Hans Overvliet weten via Caesuur, de presentatieruimte in de Lange Noordstraat in Middelburg, al jaren te verrassen met bijzondere, uitdagende projecten op het gebied van beeldende kunst en aanpalende disciplines. Voor 2012 stelt Caesuur, naar aanleiding van een suggestie van kunstenaar Giel Louws, de schilderkunst centraal onder de noemer De schilder, het werk & het atelier. Zaterdagmiddag wordt de reeks ingeluid door een expositie van de jonge kunstenaar Niek Hendrix (1985) uit Tilburg.

Met het project keert Caesuur zich nadrukkelijk tegen de vluchtigheid, tegen de hypes, tegen het gebrek aan bezinning en verdieping. ,,Concentratie op één gelaagd object wordt door het misverstand van het multi-tasken in toenemende mate problematisch", zo staat in de toelichting. ,,Historisch bewustzijn, de etymologie van symbolen, culturele duiding – zelfs het bestaansrecht ervan: het staat allemaal onder grote druk. Vakbekwaamheid is een uitgehold begrip aan het worden. Het geconcentreerd en langdurig werken aan een consistent oeuvre wordt bijna een uitzonderlijke bezigheid."

Dit pleidooi voor hernieuwde toewijding en kwaliteit zet Caesuur kracht bij door het houden van debatten halverwege de looptijd van de exposities, onder leiding van Harmen Eijsenga, maar ook door nadrukkelijk samen te werken van kunstwerkplaats KipVis, kunsttijdschrift decreet en kunstcentrum deWillem3. Vanaf zaterdag (opening om 16.00 uur) zal blijken of de prijzenswaardige ambities ook kunnen worden waargemaakt.

(foto: werk van Niek Hendrix)

Vleeshal laat de innerlijke stem klinken

Soms raakt een expositie je, omdat je even totaal op het verkeerde been wordt gezet en het inzicht pas geleidelijk doorbreekt. Innere Stimme, momenteel in De Vleeshal in Middelburg, is er zo een. Een bijzondere ervaring.

Kortekaas en Vosselman: moeder en dochter

Lys Vosselman: Romme en Julie II (2005)

Juul Kortekaas en Lys Vosselman. Moeder en dochter. De eerste (1950) wonend in Middelburg, de tweede (1979) opgegroeid in Zeeland maar nu wonend en werkend in Arnhem.

Samen exposeren ze momenteel in het souterrain van de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg, onder de titel Temptation & Contemplation. Kortekaas met objecten van roestvrij staal en schilderijen. Vosselman met voornamelijk olieverfschilderijen.

De twee werelden van Carina Dumais

Al zes weken verblijft de Vlissingse beeldend kunstenaar Carina Dumais in Mexico voor een grote expositie - Dos Mundos getiteld - van haar werk. Dat heeft tot veel geleid, waaronder een televisie-interview.

De Zwingodin geveld door de storm

Vandaag het droeve bericht van het verscheiden van de Zwingodin. Zij blijkt te zijn geveld door de eerste najaarsstorm. Of ten prooi te zijn gevallen aan vandalisme, maar dat lijkt niet waarschijnlijk.

Kunstenaars als popsterren in China

De kunstenaars werken onder grote belangstelling.

GalleryMaritime in Middelburg richt zich al enkele jaren op artistieke uitwisselingen met China. Onlangs reisde galeriehoudster Dimp Nelemans met zeven kunstenaars opnieuw erheen, voor een verblijf van ruim drie weken. Ze tekende dit verslag op:

Reizen langs Vlissingse buitenkunst

Afgelopen weekend gelanceerd: kunstroutevlissingen.nl. Een goede manier om de (vele) buitenkunst in de gemeente Vlissingen onder de aandacht te brengen. Drie fietsroutes en een wandelroute leiden langs in totaal 44 kunstwerken. Wie de bijbehorende GPS-coördinaten gebruikt, kan er onmogelijk een missen.

Carina Dumais naar Mexico

Een van de werken die Carina Dumais in Mexico zal exposeren.

Beeldend kunstenaar Carina Dumais uit Vlissingen vertrekt over een paar dagen naar Mexico, waar ze vanaf 29 oktober een grote expositie heeft in het Musea Galeria Teatro Del Peón Contreras in Merida.

De tentoonstelling (Dos Mundos getiteld) is voortgekomen uit Dumais' deelname aan de World Art Vision, een internationale tentoonstelling twee jaar geleden in Mexico. Ze werd toen door het Instituto de Cultura de Yucatán uitgenodigd voor een solo-expositie in Merida. Daar presenteert ze nieuwe werken die een relatie leggen tussen verleden en heden van de Maya-cultuur en de toekomst.

Dumais houdt sinds vandaag een blog bij over de reis, die tot medio december duurt.

Johnny Beerens, bezeten eigenheimer

Een boek, een film en ook nog een dubbelexpositie op komst. Beeldend kunstenaar Johnny Beerens (Oostburg, 1966) wordt de komende tijd ruimschoots geëerd.
En volkomen terecht. Want Beerens is een van de belangrijkste en markantste beeldend kunstenaars in Zeeland. Van zijn werk - en van zijn gedrevenheid - ben ik telkens weer onder de indruk.

Wat precies de aanleiding is voor het eerbetoon, behalve dan de grote waarde van Beerens en zijn werk, is me niet duidelijk. En eigenlijk doet dat er niet toe. De Stichting Johan Hendrik van Dale heeft in elk geval het initiatief genomen tot het 'Beerens-project', zoals het wordt genoemd. Vanmiddag werd in het Belfort in Sluis een monografie over Beerens - veel foto's, tekst van Lo van Driel - gepresenteerd. Vanavond was bij Omroep Zeeland de documentaire Op de grens van land en zee van Rebecca van Wittene over hem te zien en in april 2010 volgen exposities in het Marie Tak van Poortvliet Museum in Domburg en de Zeeuwse Bibliotheek in Middelburg.

Het boek is prachtig en de documentaire zorgt voor een mooie twee-eenheid. Wat me telkens weer treft is de gedrevenheid van Beerens, die altijd bezig is met zijn werk en in de film 'een bezeten kunstenaar' wordt genoemd, en daarnaast volledig zijn eigen weg gaat ('ik ben een eigenheimer'). De laatste jaren maakt hij - hoe arbeidsintensief ook - ook zijn eigen papier, dat hij vermengt met allerlei materialen om het de juiste textuur en uitstraling te geven. Het papier is niet slechts de drager, maar een wezenlijk onderdeel van het beeld geworden.

,,Ik stel mezelf voor de opgave om schilderkunstig dingen te onderzoeken", zegt hij over zijn werkwijze. Die 'dingen' zijn dan vooral 'oerbeelden met een blijvende waarde', zoals basaltblokken, graanvelden, paalhoofden. Ogenschijnlijk saaie onderwerpen, maar in een schilderij van Beerens is altijd zoveel te zien, dat je er nooit op uitgekeken raakt.

Deense kunst in Middelburg

Weer een hausse aan nieuwe exposities in Middelburg. De belangwekkendste zijn die in het Zeeuws Museum en De Vleeshal, beide van Deense kunstcollectieven.
In opdracht van het Zeeuws Museum is Superflex, een trio uit Kopenhagen, aan de slag gegaan en heeft onderzoek gedaan naar 'de historie en identiteit van Zeeland'. De Denen richtten zich op het roemruchte VOC-verleden en dan met name op de kostbare lading die drie Zeeuwse schepen in 1602 buitmaakten op het Portugese schip San Jago.

De relatie met wat in het museum is te zien, nogal wat denkstappen. Superflex heeft in Vietnam een driedelige tv-serie gefilmd (die daar ook is uitgezonden) waarin een Chinese vaas van kraakporselein die - volgens de toelichting - 'afkomstig zou kunnen zijn van de lading van de San Jago', een voorname rol heeft. De film is in het museum te zien en de vaas wordt samen met enkele andere objecten uit de collectie van het museum en decorstukken in de ruimte ernaast getoond. Het geheel moet worden gezien als een installatie, Porcelain Pirates getiteld.

Het komt nogal geforceerd over: waarom moest er nu een tv-serie worden gemaakt? En wie gaat in een museum naar een driedelige serie kijken? De link naar de moderne piraterij is helder, maar voor de rest wordt de museumbezoeker helaas weinig geprikkeld. En daar gaat het toch om.

In De Vleeshal hebben de Deense kunstenaars Nina Beier en Marie Lund hun eerste tentoonstelling in Nederland. Ook zij vragen veel inlevings- en interpretatievermogen van de bezoeker, die aanvankelijk weinig chocola kan maken van de verschillende elementen die samen The Object Lessons vormen.

Het werk van Beier en Lund gaat over kijken en interpreteren en heeft een onvoltooid, dynamisch karakter. Het is werk in uitvoering. Posters vervagen door het zonlicht, het enorme 'schilderij' achterin hangt te drogen en verandert van kleur, een muur van allerlei soorten stenen breekt in stukken zodra die wordt verplaatst en een beeldhouwer hakt gedurende de looptijd een maquette van de tentoonstelling in steen uit - om maar een paar voorbeelden te noemen.

Curieus is de rol van de suppoost. Die heeft een strikte opdracht van het kunstenaarsduo meegekregen. ,,When alone in the exhibition space the gallery attendant will sing all the songs he/she can think of that employ the word T." Niemand zal weten of dat ook echt gebeurt.

Complexe eenvoud in Vleeshal

Groot uitgevallen mikado-stokjes en vlaggetjes. Veel meer is het, welbeschouwd, niet wat Riccardo Previdi (Milaan, 1974) in De Vleeshal in Middelburg laat zien. Toch is het een complexe en zeer doordachte vorm van eenvoud. Fraktur, zoals zijn eerste solotentoonstelling in Nederland heet, wordt morgen (zaterdag) officieel geopend.

Zoals bijna elke exposant in De Vleeshal speelt Previdi in op het karakteristieke, dominante karakter van het gebouw zelf. Hij verbindt elementen uit heden en verleden: de gotiek, het gotische schrift, Illuminatie, Gutenberg en de uitvinding van de boekdrukkunst met hedendaagse massamedia, moderne vormen, graffiti en gothic.

De lijnen van de tegels van de hal keren in andere gedaanten terug op de 'vlaggen' en in de aluminium buizen. Sterk uitvergrote fragmenten van de letter g spelen een spel met de muren van de ruimte en een tekst aan de muur markeert Previdi's schatplichtigheid aan de Amerikaanse schrijver en rapper Rammellzee en diens Gothic Futurism.

Het is allemaal bepaald niet eenvoudig te doorgronden. Previdi's gedachtengang leidt tot vergaande abstracties en conceptuele vondsten. En die moeten - zegt hij - op zichzelf en dus zonder achtergrondinformatie óók genietbaar zijn. Maar dat is maar één laag. ,,Het is net als bij Mondriaan. Die horizontale en verticale lijnen zijn mooi, maar als je weet dat bomen het uitgangspunt waren, wordt het toch een stuk boeiender."

KipV(l)issingen

Druk middagje voor de Vlissingse kunstliefhebbers, want behalve dat er vier nieuwe tentoonstellingen openden in deWillem3 nam KipVis haar nieuwe onderkomen officieel in gebruik. De 'nomadische' kunstwerkplaats heeft haar intrek genomen in het vroegere ROC-gebouw aan de Dreesstraat in Vlissingen, nadat zij het oude schoolgebouw aan het Molenwater in Middelburg had moeten verlaten.

Het is bepaald geen achteruitgang. De gemeente verleent alle medewerking, het pand zit logistiek gezien wat logischer in elkaar, de lokalen zijn ideale ateliers en een grote ruimte dient als permanente expositiegelegenheid. De gymzaal die een etage hoger ligt, krijgt ook nog een invulling, maar zal eerst de komende maanden worden gebruikt door Maartje Korstanje, die met haar imposante beelden tijdelijk terug is in Zeeland.

Gastcurator Ko de Jonge heeft als openingsexpositie werk geselecteerd van alle (veelal jonge, beginnende) kunstenaars die een atelier hebben bij KipVis. Hij toont de werken onder de titel De afbakening in en rond deels uitgepakte verhuisdozen.

Daarnaast presenteren Ramon de Nennie en Machteld van der Wijst gezamenlijk werk, geïnspireerd door de Russische cineast Andrei Tarkovski. Zij gebruiken daarvoor onder meer de glazen toren van het gebouw, wat in het donker een kleurrijk beeld oplevert. Een fraai artistiek baken.

KipVis is elke dinsdag en donderdag geopend, van 10.00 tot 15.00 uur.

De soundtrack van Middelburg

Regelmatig loop je rond op een nieuwe tentoonstelling en denk je: waar gáát dit over? Ook in De Kabinetten van de Vleeshal in Middelburg is sinds dit weekeinde weer iets te zien wat aanvankelijk compleet ongrijpbaar is. Het gaat om werk van zowel Dario D'Aronco als Max Gansberger, met onder meer stroboscopisch licht, verduisterde ruimtes, films waarop vrijwel niets te zien is en etherische muziek.

'Dit is niet aan mij besteed', is de eerste gedachte. Totdat je met de kunstenaars praat, hun toelichtingen hoort en leest, hun gedrevenheid voelt. En dan pas besef je bijvoorbeeld wat voor een prachtig werk D'Aronco heeft gemaakt. Recycledmusickolom, heet het.

De stapel boxen in de expositieruimte is er slechts een deel van. De toren loopt door naar beneden, dwars door de bibliotheek van De Vleeshal en eindigend op de muziekafdeling van boekhandel De Drvkkery. Met betonboren zijn forse gaten in de vloeren gemaakt.

Zowel in de muziek als in het museum zijn dezelfde muziekfragmenten te horen. Het is een exacte collage van de cd's die klanten in De Drvkkery hebben beluisterd en al dan niet hebben gekocht. De soundtrack van Middelburg dus, via een muzikale toren van Babel rechtstreeks tot museale proporties verheven. IJzersterk verbeeld.

Siereveld in Wonderland

Canto Hondo - het innige lied

,,Ik voel me een soort Alice in Wonderland", hoor je Marian Siereveld uit Middelburg regelmatig zeggen. Het is te begrijpen. Op later leeftijd gekozen voor de kunst, de academie gevolgd, volop aan het schilderen geslagen, bij de voorname Galerie Rademakers binnengekomen, baan opgezegd en nu - morgen is de opening - een belangrijke solotentoonstelling.

Het is haar meer dan gegund. Het valt te prijzen dat iemand zo haar hart durft te volgen en zo intens bezig is met wat haar echt boeit. En ze maakt heel mooi werk, dat me meer dan veel andere figuratieve kunst raakt, omdat het - zowel letterlijk als figuurlijk - meer lagen heeft en omdat de gedrevenheid ervan is af te lezen.

Platte olifanten

Vorig jaar besloot beeldend kunstenaar Ben Sleeuwenhoek Middelburg (en Amsterdam) achter zich te laten en zich definitief in Berlijn te vestigen.

Zelden een bescheidener mens ontmoet, vol overgave bezig met zijn werk. Werk dat in eerste instantie - letterlijk ook - weinig diepte lijkt te hebben, maar toch veelomvattend is. En belangrijker nog: je gaat je er als toeschouwers op den duur zeer aan hechten, wordt elke keer meer getroffen als je een werk van hem ziet.

Dankzij deWillem3 is hij weer even (tot en met 16 november) terug in Zeeland, met een expositie die vooral is bedoeld om een recente aankoop van de gemeente Vlissingen te laten zien: Sleeuwenhoeks 'vloerbeeld' All about the elephant. Twee silhouetten van olifanten, plat op de vloer en voorzien van gekleurde ballen, bij de een drie- en bij de ander tweedimensionaal.

Opnieuw werd ik geraakt. Het is een horizontaal schilderij, een onmiskenbare Sleeuwenhoek. De dieren, de ballen, het ontbreken van perspectief, de verwijzingen naar het circus, maar ook naar het boeddhisme. Eenvoudig maar toch veelzeggend, plat maar toch diepzinnig.

Online: Kunst in Zeeland

Het lijkt erop - of ik moet het eerder over het hoofd hebben gezien - dat CBK Zeeland recent een digitale agenda voor beeldende kunst in Zeeland tot stand heeft weten te brengen, te vinden op een aparte website. Het CBK loopt er nog niet mee te koop, maar de site is inmiddels online en ziet er behoorlijk compleet en actueel uit. Een aanwinst dus. Het centrum is toch al bovenmatig actief op internet en dat levert een schat aan informatie en gegevens op, zoals de database van Zeeuwse kunstenaars. Die wordt ook, zo leert een steekproef, goed bijgehouden. Zou daar (nu spreekt even de scepticus) ook veel gebruik van worden gemaakt?

Update 3 november: De website wordt vrijdag 14 november officieel gelanceerd door gedeputeerde Harry van Waveren.

Virtuele kunstenaar

Een aardig spel met identiteit, een thema dat wel vaker aan bod komt in kunstcentrum deWillem3. Deze keer Axel King, een virtuele kunstenaar, vorig jaar gecreëerd door - als die tenminste wel echt bestaan - Leroy + Leroy en anderen. Een van Kings doelen is, zo schrijft hij op 'zijn'website, to become the first internationally acclaimed virtual artist with a crowd-sourced brain, entering real life. De zonnebril en een iPhone heeft hij al. En tijd van leven, in elk geval in Vlissingen nog tot medio november.

 

Willem Buijs (multimediaal)

Het is een klein experiment, bedoeld om op een wat andere manier - in beeld én geluid - te berichten over een expositie die wat mij betreft zeker de moeite waard is (zie ook de website van Revolution 100.000.000etc Gallery). De enige conclusie die ik op dit moment zelf kan trekken is dat het behoorlijk arbeidsintensief is, maar dat zal ook liggen aan mijn onervarenheid met het maken van dit soort bijdragen.

Graag hou ik me aanbevolen voor op- en aanmerkingen en andere reacties!

Johnny de Jonge in Zebi

 

Best een verrassende expositie, daar bij de Jan van Leeuwen Stichting, gevestigd in het souterrain van de Zeeuwse Bibliotheek. Johnny de Jonge (Kwadendamme, 1979) uit Middelburg exposeert er enkele tientallen eigentijdse schilderijen, waarin popart, strips en kubisme samenkomen. De Jonge blijkt iemand die zijn invloeden - ook muziek hoort daar zeker bij - allerminst maskeert, maar daarbinnen toch zijn eigen stijl weet te vinden. Gezien zijn grote productie van de laatste jaren is hij duidelijk op het goede spoor beland. Daarbij is het mooi dat de Jan van Leeuwen Stichting ook dergelijke jonge kunstenaars volop de ruimte biedt. Nog te zien tot eind deze maand.

(Op de foto: I ain't a bad guy once you get to know me, acrylverf op doek, 2007. Foto: RB)

Kunststad van het Jaar?

Vlissingen heeft zichzelf aangemeld als Kunststad van het Jaar 2008. Wie niet waagt, die niet wint, toch? De prijs is een nieuw initiatief van Kunstweek, die alles wat met beeldende kunst in Nederland te maken heeft degradeert tot verkiezingen en ranglijstjes. Leuk om te lezen misschien, wat zegt het nou uiteindelijk? Vlissingen - lees Leon Riekwell en zijn Buro Beeldende Kunst (deWillem3) - zet zich weliswaar onvermoeibaar in als het gaat om beeldende kunst en het realiseren van verrassende exposities en projecten, maar Kunststad van het Jaar?? Daarvoor bruist Vlissingen nog niet in de breedte, want heel veel meer dan Riekwell en de zijnen en Galerie Dumais is er toch echt niet. Nog niet, in elk geval, want wat niet is kan nog komen. De vestiging van Jan van Munster in en bij de Oost-Souburgse watertoren belooft bijvoorbeeld veel, maar de eerste tentoonstelling moet nog plaatsvinden. En, gemeente, hoe staat het eigenlijk met de ideeën voor een cultureel centrum op het Scheldeterrein?
Wat zou Middelburg, toch dé Zeeuwse kunststad, eigenlijk van de Vlissingse aanmelding denken?